KERVANSARAYLAR, HANLAR

KERVANSARAYLAR, HANLAR

YAZI-YORUM, YAZACAĞIM BİLDİKLERİMİ-ONDÖRT

KERVANSARAYLAR, HANLAR

Dr. Yusuf KILINÇ

2021-03-23 19:03:33
İzlenme : 1188

KERVANSARAYLAR, HANLAR EREĞLİNİN HANLARI Sık sık bahsediyorum gönlümün şehri, şehr-i şahane Ereğli diye.
Şehr-i şahanelik nereden geliyor bilmek gerek.
fi tarihinden beri var olan ve devam ediyor olan, eski medeniyetlerin beşiği, derinlikli tarihi olan Ereğli . Candan dostluklar, yürekten akrabalık lar, arkadaşlıklar ve de yaşanası şehirler.. Bu şehrin hafızasını taşlara kazımışlar İvrizde, Tuvana Krallığı zamanında.Milattan önceye dayanır.. Kitaplara yazmışlar İslam dünyasının ilk yıllarında arap fetihlerinde.Tarihe yazmışlar Kanuni devrinde. , Şehzade Mustafa, Rüstem paşalar. Kitaba yazmışlar İbrahim Hakkı Konya lı'lar... Adını vermişler Bizanslılar Herakliye diye.
Kadim dir bu yüzden . İç Anadoluyu Akdenize bağlayan yol üzerinde, gülek boğazının berisinde, batı toroslarının gerisinde düz ovadadır Ereğli. İpek yoluna rehberdir, İpek yolunun kapısıdır adeta. Yol geçen hanıdır ereğli. Yolu düşen, işi olan, aklına gelen uğramış, kervanlara ev sahipliği yapmış, bereketli şehir ereğli. Bu yüzden Konya'nın uzağında da olsa , Konya'daki Zaza'tın hanıda, Ereğli'deki
Rüstem Paşa Kervansarayıda, Ulukışla'daki Öküz Mehmet Paşa Kervansarayıda benzer birbirine.. Rüstem paşa kanına girdiği Şehzade Mustafa için Ereğliden özür dilemek adına yaptırmış Kervansarayı.1552 yılında Mimar Sinan yapar kervansarayı. Ereğli ipek yolu üzerindedir, herkes görsün öğsün diye yaptırmıştır belkide. Hanın dış avlusunda ahırı, iç bölümünde odaları, ayvanı vardır. Rüstem Paşa Kanuni Sultan Süleymanın damadı, bitli Rüstem demişler, üstünden kocaman bir bit çıkar Rüstem paşanın, cüzzamlı olmadığı anlaşılır.. Adı bitli Rüsteme çıkar ama, padişaha damat olmayıda becerir. Rivayet o ki söylentilere göre,
Cüzzamlılarda bit bulunmazmış.. İlk okul yıllarımda önünden geçerdim kervansarayın kuzey tarafından. Ulu Camiinin kuzey doğusunda, hemen yakınındadır. . Kocaman bir meydan, İki katlı belediye binası, kenarları Kargir baraka belediye dükkanları ile çevrili sebze pazarı vardı kervansarayın bitişiğinde..
Benim hafızamda kervansaray kenarına belediye çöp arabası ki damperli bir römork, 2000 lik ford traktör park halinde duruyor. Kışın hanın İçerisinde belediye arazözü, mini itfaiyeyi, traktör muhafaza edilirdi. Kışın
yakılan ateşten çıkan dumanlardan kirlenmiş ahşap kapısı yıpranmış. Duvarları simsiyah islerle kaplanmış. Kuzeyinde sonradan yağ pazarı kuruldu. Çakıcı namlı müptezel zavallının topladığı, içtiği şarap şişeleri Kervansarayın dış mahallinde istiflenmiş halde idi. Handa konaklama, ticaret erbabı, kervanlar çoktan bitmişti.
Araştırmacı Hilmi Erel 'in zaman zaman yayımladığı fotoğraflardan 1900 lü yılların başına kadar kervanlara hizmet ettiği, belirgin haldedir. İpek yolu üzerinde olduğu bilinen kervansarayda ticari faaliyetleri, konaklamayı yansıtan yüzyıllık fotoğraflara, anlatımlara rastlamak mümkün.
Şimdilerde millet kıraathanesine çevrilmiş, okuma, çay içme salonu şeklinde tanzim edilmiş. Ereğlide hanlar çok eski tarihli olmalı.
Deli Mustafa nın hanı
Azizin hanı
Denizoğlu hanı (mithatın hanı)
Çukurhan
Şahabın hanı
Cemil beyin hanı(İstasyon karşısında imiş) Ben azizin hanını, işlevini hatırlarım. Cukur hanı hatırlarım, denizoğlu hanını hayal meyal biliyorum.. En eski han deli mustafanın hanını görmedim. Duydum. Hanın dış cephesinde iki katlı cumbalı deli Mustafa nın konağını gördüm.Yıkılmadan önceki halini.
Meşhur hancı osman, hancı ahmet duyduklarım.
Azizin hanı Ulu Camii kuzeyinde, sebze pazarı civarında idi. Köylerden gelenler atlarını, arabalarını, oraya bağlarlar, gün bitiminde ayrılır lardı. At araba yolculuğu meşhur, mecbur uzak yakın köylerden gelinirdi. Bu handa gece konaklandığını görmedim, duymadım, bilmiyorum.
İstasyonun karşısında Cemil beyin hanında genelde demiryolu ile ereğliye gelenlerin konakladığı han. Askerlik şubesinin kuzey doğusunda büyük boşlukta asker sevkleri, askeri amaçlı yardım destekleri, at katır sevkiyatı için gelenlerin barındırıldığını dinlemiştim. Uzak köylerden askerlik şubelerine celp evraklarını almak için gelenler, tekrar köyüne dönemezler, günlerce orada beklerler, kara tren ne zaman doğuya yada batıya gidecekse o zamana kadar handa kalmak zorunda kalırlarmış.
Deli Mustafa Ağanın hanının konaklamaya uygun olduğunu, yatılı kalındığını, Orhan Tüfekçi
amcadan dinlemiştim.. Çukur han, Denizoğlu hanları sonraları iş hanlarına çevrildi, dükkanlar, iş merkezleri yapıldı. Çarşı oldu, ticaret yapıldı.
Köyden gelen boz bıyıkları yeni çıkan genç birini hana bırakmışlar, somun ekmek arasında
helva, iştahla yiyor.. Gördüğü o kadar. Birde jandarmalar oradan geçerken onları görmüş.
Köye dönünce sormuşlar, ne yaptın şehirde diye. Somun ekmeğin eski adı çarşı ekmeği idi, çarşı ekmeğinen helva yedim, birde kaymakamın çocuklarını gördüm demiş. Jandarmaları kaymakamın çocukları diye biliyormuş zavallı.
Şehirde yorulan köylü köyüne dönerken, bakkala uğrar. Açıktım arkadaş şuradan ekmek arasına helva koyda giderken yiyeyim der.
Bakkalda günlerce bekleyen şekli bozulmuş helva, yeşil sabuna benzemiş, güneşin altında erimeye başlamış şekli bozulmuş yeşil sabunda helvaya benzermiş. Bakkal acele ile çarşı ekmeğinin arasına yeşil sabunu yerleştirmiş köylüye vermiş.
Adam akıllı acıkan bizim köylü ısırmış ekmeği, çiğnemiş lokmayı, başlamış ağzı köpürmeye.
Köpürdükce yemiş, yedikçede köpürmüş, başlamış söylenmeye , HAPURSANDA YİYECEĞİM, KÖPÜRSENDE YİYECEĞİM, DÜNYA PARA VERDİM ALDIM.. Hey gidi günler hey.. Nereden nereye.. Şimdide ekmek arası, sar bakalım bir lavaş deriz amma içindekini pek incelemeyiz.. Öyle değil mi.
Baki Selamlar. Herkesin bildiği, duyduğu bir anısı vardır elbette. Yeni nesil okursa, sorarsa sohbetimiz vardır bizim.

Bu Haber Hakkında Ne Söylemek İstersiniz?

UYARI: T.C. kanunlarına uymayan, konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren, inançlara saldıran, şiddete teşvik eden ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.

Güvenlik Kodunuz 22276

Kullanıcı Adı

  • Ziya kandemir
    24 Mart 2021 Çarşamba

    Hocam kalemine sağlık ellerin dert görmesin bütün yazılarınızı takip ediyorum. tarih gibisiniz


[1]

Tüm yorumları okumak için tıklayın

 
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİRx
ANKARA EREĞLİLİLER DERNEĞİNİN (ANERDER) BİR İSTEĞİ VAR
ANKARA EREĞLİLİLER DERNEĞİNİN (ANERDER) BİR İSTEĞİ VAR
Recep Konuk “gitmiyorum ama aday değilim”
Recep Konuk “gitmiyorum ama aday değilim”