EREĞLİ SÜMERBANK

EREĞLİ SÜMERBANK

YAZI-YORUM, YAZACAĞIM BİLDİKLERİMİ-YİRMİ

EREĞLİ SÜMERBANK

Dr. Yusuf KILINÇ

2021-05-10 18:59:36
İzlenme : 901

Genç Cumhuriyetin ülke genelinde başlattığı toptan, bir bütün toplum kalkınmasının, pahalı yatırımlarından biridir Ereğli Sümerbank.

1934 yılında temeli atıldı. 1937de teslim edildi. Hediye edildi, Anadolunun orta yerinde, Konyanın uzağına, Adana 'ya varmadan ovadaki
küçük şehir Ereğliye. O zamanlar nufüsu kaçtı ki Ereğlinin.

Tam adı, SÜMERBANK PAMUKLU MENSUCAAT
SANAYİ MÜESSESESİ idi. İlk adı bez fabrikası. Ne güzeldi adı. Kimler kazandırdı bize burayı.

Atatürk Cumhurbaşkanı, İnönü Başbakan, Rasim Erel Belediye başkanı idi. Ereğli il olmadığına göre milletvekilide zaten olamazdı.
Pamuk yetişmeyen bir yere Pamuklu Sanayi kurulabilirmiydi, kuruldu. Pamuk getirilerek sürdürülebilir bir çalışma sağlanabilirmiydi sağlandı. Genç Mühendisler, çalışkan işciler bulunabilir miydi bulundu.

Enerji temin edilebilir miydi, edildi. İvrizde hidrolik santral kuruldu, bünyesinde termik santral kesintisiz çalıştı. Göçmen kardeşlerden
istihdama başlandı, merkezden köylere doğru eleman alındı, üretim başladı. Öyle bir zaman geldi vardiyalar patladı, düşman çatladı, tam ikibin beş yüz kişi iş başı yaptı.

Demiryolundan gelen pamuklar istiflendi, işlendi, iplik oldu. Boyandı iplikler rengarenk oldu. Dokundu tezgahlarda kumaşa döndü. Kesildi biçildi don göynek oldu. Ereğlide satıldı, yurdumuza dağıldı, satış mağazasında her çeşit kumaşı ipliği vardı.

Başka sümerbanklardan gelen ayakkabısı, battaniyesi, pijaması hep aranır oldu. Kaliteliydi malları hemde ekonomikti. Memurun, işcinin, halkın uğrak yeriydi.

Ben sümerbank atelyelerinde, 75 yılında teknik lise 2.sınıfta iken, 77 yılında Teknik Öğretmen Okulunda
iken bir defa stajer öğrenci oldum. 1984 yılından 89 'a kadar meslek lisesi öğrencileri ile atelye çalışmalarına katıldım.

1989 ylıından 2010 yılına kadar meslek yüksek okulu öğrencilerine atelye uygulamalarında, teknoloji derslerinde öğretim üyesi olarak bulundum.

Bir türkü vardır bilirsiniz. Çalar fabrikanın zili, çıkar fabrikanın gülü diye. Fabrikaların fabrikası
İdi SÜMERBANK BEZ FABRİKASI...

Nereden başlasam bilmem. Sümerbank küçük bir şehirdi. Alman harikası idi. 937 nin Ereğlisi ivrizin suyu ile yeşil vadi olsa da kısmen kasaba
görünümü arzederdi çoğu yerinde.
Yerleşim büyüklüğü bugünün üç mahallesi üzerine oturtulmuş, şehir içinde şehirdi SÜMERBANK.

Ben bu yazımda sümerbankın kuruluş felsefesini, işlevini, yerleşkesinin büyüklüğünü, yerel ve ülke geneline katkılarını çok derin analiz etmeyeceğim. Yüzeysel anlatımla hatırası olan herkesi düşünmeye davet, yorum yazmaya niyetlendirmek istiyorum.

Konumlanmış olduğu yer hammadde temini, mamül madde sevkiyatı için demiryolu kenarı.
Kapısının üstünde sümebank logosu, adı, rengi, heybetli yapısı büyülüyor girişten itibaren. Sağ girişte devasa telefon santral odası. Sol tarafta
yönetim binası görkemli tezyin edilmiş odaları.

Sağdan yürürsek satış ofisi pencereden dışarıya satış mümkün. İleride iki katlı eğitim binası. Dersler, açıklamalar, planlamalar orada yapılır. Sümerbankın Sinemalarını bir önceki yazımda anlattım.

Dış kapıdan, doğrudan işletmenin fabrika bölümüne giden yol sizi kendine çeker, heyecan lanırsınız. Oraya girdiğinizde işci iseniz kartlara basacak, kartınız kontrol edilecek, ücretiniz
hesaplanacaktır.
Genişce koridorun ilk sağında iplik üretim makinaları sıra sıra dizilmiş, bobinler döner ekseninde dakikada yirmibeşbin devir. Harman hallaç dev bir makina, girer pamuk içine, temizlenir çıkar iplik olmak için.

Sol tarafta dev dokuma tezgahları yüzlerce adet dokuma salonunda. Binlerce metre kumaş dokunacak, düz desenli, kendinden desenli, basma, pazen, patiska, amerikan bezi kaputlar, humayunlar metrelerce. Makinalar sessiz, titreşimsiz çalışacak, mallar defosuz olsun diye.

Boyahane ayrı bir bölüm. Boyanır renk renk kumaşlar, kurutulur, kesilir top top, ambalaja hazırlanır, ütülüdür, kontrol edilir, defolu ise kesilir atılır.
Bu iş usta işi, tecrübe ister, disiplin olmazsa devlet zarar eder.

Mekanik atelye kurmuşlar, fabrikanin içinde fabrika. Bozuldu mu tezgah, makina bakım girer devreye, lazım olan her şey üretilir mekanik atelyede. Dökülecekse dişli, model yapılır tahtadan, metalden. Kalıpları çıkartılır döküm kumundan. Maçalanır modeller, açılır yolluklar, şişlenir kumlar hazırlanır kalıplar. Ocakta ergiyen metal dökülür kalıplara, soğuduğunda döküm gelir tezgahlara.
Torna, freze, vargel, kaynak bütün makinalar yedek parça yaparlar.

Acıkırsa işcisi, koskocaman yemek hanesi, biri gider biri gelir durmaz hiç makinası.
Kreşi tam kenarda, anneler çalışırken izin alır, beslerler yavruları. Bisikletler sıra sıra dizilir, iş çıkışı hangisi benim diye kontrol edilir.

Büyükce bir futbol sahası, yeşillenmiş zemini, SÜMERSPOR takımı fabrikanın incisi.
Güreşler yapılırdı meydanda, ünlenmişti sümerbankın gençleri. Nasuh Akar, Yaşar Doğu güreş tuttu Ereğlide, kendi evlatları Seyyar Aksoy'luda çıktı mindere.

Memur Evleri harika, merkezi ısıtmalı, sosyal tesisleri unutmamalı. Lokalinde Bilardo masası, ıstakası, daması, tavlası oynanır,
çeşit çeşit yemek çıkar, eğlencesi çabası.

Sağlığı düşünülmüş var reviri hastanesi. Geniş bahçesinde bağrına basar herkesi.

İşcilerin huzuru, sükunu için yapılmış taş evler.
Fabrikaya biraz mesafeli, yürüyerek gelirler.
Omuz omuza evleri, karşılıklı girişleri, yazın serin kışın sıcak olsun diye taştan yapmışlar evleri.
Böyle bir yerde, Ereğli 'mizde Sümerbank Bez Fabrikası yapanların, sebeb olanların atalarına rahmet. Duydum, gördüm binlerce kişi karın doyurdu oradan, emekli oldu sonradan. Ölen öldü, varisi de , emekliside maaşını alıyor hala oradan. Unutulmazdı, efsane idi, vatandı, candı canandı fabrikam.

1973 yılında Teknik lise okumaya gönderildiğim Malatya'da bir ara misafirhanesinde kaldım arkadaşlarımla MALATYA SÜMERBANK'IN...
Orasıda muhteşemdi... Ereğli Sümerbanktan kurs almayamı, kurs vermeyemi tam hatırlayamadım ustabaşılar gelmişti Malatya SÜMERBANK'INA...

Sonrası ne oldu. Olanlar oldu. Bunları herkesin bildiğinden biraz fazla biliyorum. Neden niçin nasıl oldu, kimden oldu demiyorum. Pekala bunları yaşayanlar yorumlarlar. Ama ilerleyen zamanda yazacaklarıma katılırlar..

Baki selamlar. Bir Devden, Sümerbanktan bahsettim. Sınırlı olması gerekiyordu. Öyle oldu. Detayı çoktur gönüllerde. Ben daha yazacağım ileride. Etik kurallar içerisinde, ölmüşlere rahmet dilemeli, kalanlara selamet...

Bu Haber Hakkında Ne Söylemek İstersiniz?

UYARI: T.C. kanunlarına uymayan, konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren, inançlara saldıran, şiddete teşvik eden ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.

Güvenlik Kodunuz 48215

Kullanıcı Adı

  • Eski günler
    27 Mayıs 2021 Perşembe

    Yusuf hocam sanırım buharlaşan bir dev den bahsediyorsunuz. bu nasıl güçlü bir buharlaştırma, dev ’in kemikleri bile buharlaşmış

  • Erhan
    12 Mayıs 2021 Çarşamba

    Yusuf hocam, kurtuluş savaşı sırasında ereğli halkının çevresine göre daha çok milli mücadeleye destek verdiği için atatürk tarafından ereğli ye hediye edildiğini bir kaynaktan okumuştum. konya ve çevresinde delibaş ayaklanması yaşanmakta idi


[1]

Tüm yorumları okumak için tıklayın

 
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİRx
ANKARA EREĞLİLİLER DERNEĞİNİN (ANERDER) BİR İSTEĞİ VAR
ANKARA EREĞLİLİLER DERNEĞİNİN (ANERDER) BİR İSTEĞİ VAR
Recep Konuk “gitmiyorum ama aday değilim”
Recep Konuk “gitmiyorum ama aday değilim”